Што прави ЕУ за да ги подготви младите за иднината со вештачка интелигенција
Европа не стои во место додека се судираат Генерацијата Z и Генерацијата AI — веќе сега се случуваат реални политики и реални промени во училниците.
Повеќе политики, акти и конкретни активности покажуваат дека ЕУ не ѝ пристапува на вештачката интелигенција како на чисто технолошка трка, туку како на општествена трансформација — трансформација што бара правила, образование, учество и долгорочна подготовка на младите. ЕУ свесно се позиционира како глобален лидер во обликувањето на AI преку регулација, образование и јакнење на младите, наместо да го остави нејзиното влијание исклучиво на пазарните сили.
Тоа е и очекувано, со оглед на сериозноста на една ваква унија, бидејќи AI не е само технологија, туку нешто што ќе го обликува образованието, работните места, правата и секојдневниот живот на младите луѓе.
1) AI Act — прво правила, потоа безбедна основа
Актот за вештачка интелигенција на Европската Унија е првиот сеопфатен закон во светот што ги регулира AI системите. Тој стапи на сила на 1 август 2024 година и се воведува фазно. Неговата цел е да обезбеди AI системите да бидат безбедни, правични и да ги почитуваат човековите права — не само моќни и профитабилни. Тој се однесува на сите видови AI со кои младите ќе се сретнат во училиштето, на работното место или во секојдневниот живот.
Овие правила ќе влијаат врз тоа кои алатки ќе можат да ги користат училиштата и работодавачите, како се заштитуваат податоците за учениците и кога е неопходен човечки надзор врз AI.
2) Практични образовни иницијативи за AI во училниците
Европа се движи од теорија кон практика. Програмата AI-ENTR4YOUTH веќе предава AI во реални училишта во најмалку 10 европски земји — вклучувајќи ги Италија, Шпанија, Португалија, Франција, Грција, Романија, па дури и Албанија и Бугарија. Таа им помага на учениците да развиваат применети AI проекти и го внесува претприемништвото во AI образованието.
Студија од 2024 година, спроведена врз 7.000 млади на возраст од 12 до 17 години, покажа дека 74% очекуваат AI силно да влијае врз нивните идни кариери, но само 46% сметаат дека нивните училишта моментално ги подготвуваат за оваа реалност.
3) Ажурирани насоки за AI и учењето
Наместо AI да биде „забранета или ризична тема“, сега постои официјален поттик таа внимателно да се интегрира во образованието.
Документите за младинска политика на ЕУ — како што е Акцискиот план за дигитално образование — сега вклучуваат насоки за AI и користење на податоци во наставата. Нивната цел е да им дадат на наставниците и учениците практични, соодветни на возраста упатства, за AI да се користи одговорно и безбедно во училниците.
4) Гласот на младите во политиките и управувањето
Низ Европа, младите сè почесто се вклучуваат во консултативни процеси поврзани со AI, правата и дигиталното граѓанство. Советот на Европа (кој ги надополнува напорите на ЕУ) организира семинари и развива ресурси за тоа како AI влијае врз човековите права, демократијата и младинските политики, поттикнувајќи активно учество на младите во обликувањето на иднината со AI.
Овие организации практично ја препознаваат оваа трансформативна технологија не само како алатка — туку како прашање на учество во одлуки што ги засегаат човековите и младинските права, работата и животот воопшто.
5) Рамки за вештини и AI писменост
Светскиот економски форум и неговите партнери — вклучувајќи ја Европската комисија и OECD — развиваат рамки за AI писменост. Тие имаат за цел да одат подалеку од основното кодирање и да учат критичко размислување за AI — на пример, како да се оценуваат излезните резултати и да се разберат ограничувањата. Ова е дел од пошироки напори AI писменоста да стане клучна образовна цел, а не опционална „технолошка воннаставна активност“.
Контекст за поттикот кон AI писменост: што сето ова значи во целина
Регулативата (AI Act) создава побезбедна и попредвидлива средина за младите и училиштата.
Практичните образовни иницијативи ги внесуваат AI вештините директно во училниците.
Се развиваат политички насоки за наставниците и учениците да знаат како одговорно да користат AI.
Учество на младите во управувањето сè повеќе се препознава како суштинско.
Рамките за AI писменост одат подалеку од чисти технички вештини, кон етика и расудување.
Ова се етичките принципи и насоки на кои работи и нашиот Think Tank веќе повеќе од една година — во согласност со правецот на ЕУ, ние веруваме дека AI мора да биде безбедна, разбирлива и обликувана заедно со младите — а не наметната врз нив. AI треба да го зајакнува учењето, расудувањето и човековите вредности, а не да ги заменува.